Hai con đường thực tập tại Nhật: qua doanh nghiệp trực tiếp hay qua Đề án 89
Phần lớn sinh viên Việt Nam nghe về Đề án 89 trước, nhưng đây chỉ là một trong hai con đường, và là con đường hẹp hơn nhiều: chỉ mở cho sinh viên được trường đề cử, thuộc ngành ưu tiên, thường năm 3 trở lên. Con đường thứ hai, phổ biến hơn và không phụ thuộc vào chỉ tiêu của trường, là tự tìm và được một doanh nghiệp Nhật Bản nhận thực tập trực tiếp, sau đó doanh nghiệp đứng ra bảo lãnh hồ sơ visa. Bài viết này tập trung vào con đường thứ hai vì đó là lựa chọn khả thi cho hầu hết sinh viên, đồng thời giải thích Đề án 89 vận hành song song ra sao để bạn biết khi nào nên theo đuổi cả hai.
| Tiêu chí | Qua doanh nghiệp trực tiếp | Qua Đề án 89 |
|---|---|---|
| Ai đủ điều kiện | Mọi sinh viên tự ứng tuyển, không cần đề cử | Chỉ sinh viên được trường đề cử, ngành ưu tiên |
| Loại visa | Hoạt động đặc định (特定活動) | Hoạt động văn hóa hoặc diện trao đổi |
| Nguồn thu nhập | Lương thực tập 100.000-160.000 JPY/tháng | Hỗ trợ sinh hoạt phí 5-7 triệu ₫/tháng, không phải lương |
| Thời gian chuẩn bị | 8-12 tuần từ khi có thư mời | 12-13 tuần xét duyệt nội bộ trước khi làm visa |
Visa Hoạt động đặc định: chi phí, thời gian xử lý, giấy tờ, yêu cầu bảo lãnh
Khi một doanh nghiệp Nhật Bản (không phải trường đại học) trực tiếp nhận sinh viên Việt Nam vào chương trình thực tập có thời hạn, diện visa phù hợp nhất thường là Hoạt động đặc định (特定活動, Designated Activities), áp dụng cho các hoạt động không nằm gọn trong nhóm visa lao động dài hạn tiêu chuẩn. Đây khác với visa Thực tập kỹ thuật (TITP) dành cho lao động phổ thông dài hạn, và khác với visa Hoạt động văn hóa dành cho trao đổi học thuật không lương.
| Hạng mục | Chi tiết |
|---|---|
| Lệ phí visa | Miễn phí hoặc khoảng 3.000-6.000 ₫ lệ phí xử lý tại Đại sứ quán, tùy thời điểm áp dụng; không có phí cấp COE |
| Thời gian xử lý COE | 6-10 tuần tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản, do doanh nghiệp bảo lãnh nộp |
| Thời gian xin visa tại Việt Nam | 5-10 ngày làm việc sau khi có COE gốc, nộp tại Đại sứ quán Nhật Bản (Hà Nội) hoặc Tổng Lãnh sự quán (TP.HCM) |
| Giấy tờ cần chuẩn bị | Hộ chiếu còn hạn tối thiểu 6 tháng, đơn xin visa, ảnh thẻ, COE bản gốc và bản photo, hợp đồng hoặc thư mời thực tập, xác nhận tài chính, bảo hiểm y tế du học |
| Yêu cầu bảo lãnh | Bắt buộc có doanh nghiệp Nhật Bản đứng tên bảo lãnh và nộp hồ sơ COE; sinh viên không tự nộp COE được |
Điểm sinh viên hay hiểu nhầm: doanh nghiệp bảo lãnh không có nghĩa là công ty tự động lo hết thủ tục nhanh hơn. Thời gian xử lý COE 6-10 tuần là do phía Cục Quản lý xuất nhập cảnh Nhật xét duyệt, không phụ thuộc vào tốc độ của công ty. Vì vậy nên nhận thư mời thực tập chậm nhất 3 tháng trước ngày dự kiến khởi hành, không phải 3-4 tuần.
Muốn hiểu sâu hơn về cách trình bày hồ sơ để doanh nghiệp Nhật Bản chủ động mời phỏng vấn, việc dựng hồ sơ mẫu ngành kinh doanh trên Living Profile là bước chuẩn bị hợp lý trước khi liên hệ trực tiếp các công ty tại Tokyo hoặc Osaka.
Học bổng Đề án 89: điều kiện, mức tài trợ, kết hợp thế nào với thực tập có lương
Đề án 89 (theo Quyết định 89/QĐ-TTg) do Bộ Giáo dục và Đào tạo quản lý, ban đầu nhằm nâng cao năng lực giảng viên và cán bộ quản lý giáo dục đại học. Một số trường như Bách Khoa Hà Nội, Bách Khoa TP.HCM dùng một phần chỉ tiêu để cử sinh viên xuất sắc thực tập 2-6 tháng tại đại học hoặc doanh nghiệp đối tác Nhật Bản.
- Điều kiện: sinh viên năm 3 trở lên hoặc học viên cao học, GPA tối thiểu khoảng 3.0/4.0, thuộc ngành ưu tiên (kỹ thuật, công nghệ thông tin, khoa học tự nhiên, sư phạm), có thư đề cử của khoa/trường
- Mức tài trợ: hỗ trợ sinh hoạt phí 5-7 triệu ₫/tháng (khoảng 30.000-42.000 JPY), giải ngân tối đa 4-6 tháng, cộng hỗ trợ đi lại một lần 12-18 triệu ₫
- Không nhận hồ sơ tự do: Đề án 89 chỉ nhận danh sách đề cử từ trường, sinh viên không đăng ký trực tiếp được với đơn vị quản lý đề án
Điểm quan trọng nhất cần hiểu: Đề án 89 là khoản hỗ trợ một phần, không phải lương và không phải học bổng toàn phần. Nếu vị trí thực tập của bạn tại Nhật cũng có lương từ phía doanh nghiệp, hai khoản này thường cộng dồn được, vì Đề án 89 chi trả qua trường còn lương chi trả qua doanh nghiệp, không trùng nguồn. Đây là cách nhiều sinh viên kỹ thuật kết hợp: giữ suất đề cử Đề án 89 để có hỗ trợ sinh hoạt phí ổn định, đồng thời tìm thêm vị trí thực tập có lương hoặc trợ cấp từ phía công ty Nhật để bù phần chênh lệch chi phí sinh hoạt.
Chi phí sinh hoạt: Tokyo so với Osaka
Tỷ giá tham chiếu tháng 7/2026: 1 JPY xấp xỉ 165 ₫.
| Khoản chi | Tokyo (JPY/tháng) | Osaka (JPY/tháng) |
|---|---|---|
| Nhà ở (ký túc xá / share house) | 58.000-78.000 | 42.000-58.000 |
| Ăn uống | 28.000-38.000 | 24.000-33.000 |
| Đi lại (tàu điện, xe bus) | 9.000-14.000 | 7.000-11.000 |
| Điện thoại, internet, khác | 4.000-6.000 | 3.500-5.500 |
| Tổng chi phí hàng tháng | 99.000-136.000 | 76.500-107.500 |
Osaka rẻ hơn Tokyo khoảng 20%, chủ yếu nhờ giá thuê nhà thấp hơn. Nếu doanh nghiệp mời bạn thực tập có lương 120.000 JPY/tháng, mức đó gần như đủ sống tại Osaka nhưng vẫn cần dự phòng thêm tại Tokyo, đặc biệt tháng đầu tiên khi phải đặt cọc nhà. Muốn biết chi tiết hơn về tìm nhà, đi lại và sinh hoạt hàng ngày tại thủ đô Nhật, bài hướng dẫn thực tập tại Tokyo cho sinh viên Việt Nam đào sâu vào từng khoản chi.
Nguồn tra cứu chính thức
Trước khi nộp hồ sơ, nên đối chiếu thông tin trực tiếp từ hai nguồn chính thức: trang Đề án 89 của Bộ Giáo dục và Đào tạo (thường công bố qua cổng thông tin của Bộ hoặc website phòng Hợp tác quốc tế của từng trường) để nắm đợt tuyển và chỉ tiêu năm hiện hành, và trang của Cục Quản lý xuất nhập cảnh Nhật Bản (Cục Xuất nhập cảnh và Lưu trú, thuộc Bộ Tư pháp Nhật) để xác nhận danh mục giấy tờ COE cập nhật mới nhất, vì yêu cầu hồ sơ có thể thay đổi theo từng năm tài khóa. Đại sứ quán Nhật Bản tại Hà Nội cũng công bố lịch nhận hồ sơ visa và phí xử lý hiện hành trên trang chính thức.
Lưu ý quan trọng
Đừng đặt vé máy bay trước khi cầm visa trong tay. COE có thể bị từ chối hoặc kéo dài hơn dự kiến, và cả doanh nghiệp bảo lãnh lẫn Đề án 89 đều không hoàn trả chi phí vé đã đặt trước.
Câu hỏi thường gặp
Sinh viên Việt Nam thực tập tại Nhật Bản cần loại visa gì?
Qua doanh nghiệp trực tiếp: visa Hoạt động đặc định (特定活動), doanh nghiệp bảo lãnh. Qua Đề án 89 hoặc trao đổi trường: visa Hoạt động văn hóa hoặc diện sinh viên trao đổi.
Chi phí thực tập tại Nhật Bản mỗi tháng khoảng bao nhiêu?
Tokyo: 95.000-135.000 JPY/tháng (khoảng 15,7-22,3 triệu ₫). Osaka: 75.000-108.000 JPY/tháng, thấp hơn khoảng 20%.
Xin visa thực tập tại Nhật Bản mất bao lâu?
COE mất 6-10 tuần, cộng 5-10 ngày làm việc xin visa tại Việt Nam. Nên tính khoảng 8-12 tuần từ thư mời đến khi có visa.
Ai đủ điều kiện nhận học bổng Đề án 89?
Sinh viên năm 3 trở lên hoặc học viên cao học, ngành ưu tiên, GPA tối thiểu khoảng 3.0/4.0, được trường đề cử. Không nhận đăng ký trực tiếp từ cá nhân.
Cần biết tiếng Nhật ở trình độ nào?
Công ty quốc tế thường dùng tiếng Anh. Doanh nghiệp Nhật truyền thống yêu cầu tối thiểu N3, một số vị trí hành chính yêu cầu N2.
Thực tập tại Nhật Bản có lương hay không?
Qua doanh nghiệp: 100.000-160.000 JPY/tháng. Qua Đề án 89: hỗ trợ sinh hoạt phí 5-7 triệu ₫/tháng, không phải lương, chỉ bù một phần chi phí.
Không cần chờ chỉ tiêu Đề án 89 mới bắt đầu
Tạo hồ sơ miễn phí để được giới thiệu vị trí thực tập tại Nhật Bản qua kênh doanh nghiệp trực tiếp, có hỗ trợ visa Hoạt động đặc định.
Tham gia miễn phí →